YellowCms\Shop\Product\Type\Norbertinum\Entity\Book Object ( [isbn:YellowCms\Shop\Product\Type\Norbertinum\Entity\Book:private] => 83-85131-85-X [ean:YellowCms\Shop\Product\Type\Norbertinum\Entity\Book:private] => [releaseDate:YellowCms\Shop\Product\Type\Norbertinum\Entity\Book:private] => 1995 [originalTitle:YellowCms\Shop\Product\Type\Norbertinum\Entity\Book:private] => Terror i cierpienie [subtitle:YellowCms\Shop\Product\Type\Norbertinum\Entity\Book:private] => Kościół katolicki na Ukrainie 1900-1932. Wspomnienia [bookInfo:YellowCms\Shop\Product\Type\Norbertinum\Entity\Book:private] => 504 s., 44 s. fot. cz.b. [volume:YellowCms\Shop\Product\Type\Norbertinum\Entity\Book:private] => pierwsze [linkToShop:YellowCms\Shop\Product\Type\Norbertinum\Entity\Book:private] => [allegroLink:YellowCms\Shop\Product\Type\Norbertinum\Entity\Book:private] => [releasePlace:YellowCms\Shop\Product\Type\Norbertinum\Entity\Book:private] => Lublin–Rzym–Lwów [description:YellowCms\Shop\Product\Type\Norbertinum\Entity\Book:private] =>

Projekt okładki: Zofia Kopel-Szulc

 

Opracowanie, wstęp, przypisy, indeksy oraz wybór aneksów i fotografii: Ks. Józef Wołczański

 

Seria: Biblioteka Archidiecezji Lwowskiej Obrządku Łacińskiego, Seria A: Źródła i Materiały, tom I, redaktor naukowy Ks. Józef Wołczański

 

W ostatnich latach pojawiły się pierwsze próby spojrzenia na los Koś­cioła rzymskokatolickiego na terenach byłego Związku Sowieckiego.

Książka pióra Księdza Infułata Teofila Aleksandra Skalskiego stanowi na tym odcinku wyjątkowy zapis. Kieruje ona nasze spojrzenie ku odległym w czasie, choć niezwykle dramatycznym wydarzeniom rewolucji 1917 r. i jej dalekosiężnych konsekwencji na ziemiach w obrębie ówczesnego cesarstwa rosyjskiego, a później Związku Sowieckiego.

Autor pracy, urodzony na Podolu, a sakramentem kapłaństwa związany z diecezją łucko-żytomierską, był nie tylko świadkiem dekadencji ustalone­go dotąd porządku społeczno-politycznego. Jako administrator apostolski diecezji żytomierskiej w granicach państwa sowieckiego po 1921 r. dokładał wszelkich starań, aby zapewnić trwanie Kościołowi rzymskokato­lickiemu w nowej rzeczywistości, a wiernym – możliwość korzystania z sa­kramentów świętych i nadprzyrodzonej nadziei. Niestety, jego wysiłki zo­stały zaprzepaszczone wskutek brutalnej i bezwzględnej represji ateistycz­nych czynników sowieckich. Co więcej, sam ks. Skalski podzielił los dzie­siątków kapłanów i setek wiernych aresztowanych i skazanych na karę łagrów za przynależność do Kościoła katolickiego. Charakterystyczne, że chociaż w ludzkim wymiarze boleśnie przeżywał swój beznadziejny los więźnia, to jednak jako kapłan Kościoła katolickiego widział w tym doświadczeniu zrządzenie Opatrzności. Ta świadomość pozwoliła mu przejść zwycięsko bez ran moralnych przez więzienne kazamaty, a potem jeszcze długie lata radować się szansą posługi duszpasterskiej w różnych miejscach Rzeczypospolitej.

Prezentowana tu książka jest więc nie tylko bardzo rzetelnym i wiary­godnym zapisem procesu zagłady Kościoła katolickiego i cywilizacji Za­chodu na tych terenach w I połowie XX w. Równie cenny jej walor polega na ukazaniu roli wartości religijnych w konfrontacji postaw katolików świeckich i duchowieństwa rzymskokatolickiego z ateistycznym komunizmem so­wieckim. Chociaż za wierność przyszło zapłacić niemało ofiar – niekiedy z darem własnego życia włącznie – to jednak w ostatecznym rozrachunku krew męczenników owocuje dziś odrodzeniem Kościoła katolickiego i wia­ry na Podolu, Wołyniu i innych ziemiach.

 

Arcybiskup Marian Jaworski Metropolita Lwowski obrz. łac., fragment Słowa wstępnego

 

Wspomnienia ks. Skalskiego napisane przed półwieczem pomimo upływu czasu od relacjonowanych wydarzeń zadziwiają bogactwem faktografii,  w czym niewątpliwie pomocna była znakomita pamięć autora, służąca mu wiernie do ostatnich lat życia. Niektóre wprawdzie drobne szczegóły wymagały pewnej korekty, ale chodziło tu raczej o uściślenia, nie zaś o meritum sprawy. Przed oczyma czytelnika rozwijają się więc w panoramicznym ujęciu obrazy z trzech epok: carskiej Rosji, rewolucji 1917 r. oraz okresu postrewolucyjnego do lat trzydziestych XX wieku. Dwie ostatnie z nich tworzą zasadniczą kanwę niniejszej pracy, na której autor z wprawą wytrawnego mistrza subtelnie rysuje postaci i wydarzenia, rozróżniając rzeczy mało ważne od pierwszorzędnych.

[...]

Najcenniejszą – jak się wydaje – warstwą pracy ks. Skalskiego jest udokumentowanie z fotograficzną niemal dokładnością procesu zagłady Kościoła katolickiego na Ukrainie w epoce bolszewickiego i sowieckiego reżimu. Ramy terytorialne obejmują ziemie południowo-wschodniej Rzeczypospolitej: Podole, Wołyń i Kijowszczyznę. Niekiedy jednak autor poszerza horyzont spojrzenia, śledząc i rejestrując zwłaszcza losy duchowieństwa katolickiego, ale i prawosławnego skazanego na więzienia i łagry na terenie Rosji Sowieckiej. Jawi się więc przed czytelnikiem przejmujący korowód męczenników, bezbronnych wobec totalitarnej siły systemu, ale i beznadziejnie bezradnych w zetknięciu z brutalnym, psychicznym i fizycznym szantażem. Ofiary sowieckiej manipulacji, jak choćby ks. A. Fedukowicz czy wreszcie kilku wymienionych na kartach książki duchownych-apostatów, budzą głębokie współczucie, nie zaś oburzenie czy potępienie. Nie wszystkim udało się „wytrwać i zwyciężyć”, jak to miało miejsce w przypadku ks. Skalskiego. Jego sytuacja była przecież wyjątkowa i on sam rozumiał dostatecznie jej specyfikę. Od jego postawy wierności ideałom godnym najwyższej ceny, którym służył jako kapłan i patriota zależały przecież losy wielu szeregowych księży. Z całą pewnością był on żywym symbolem moralnego oparcia dla tych, którzy pokonali lęk przed torturami i unicestwieniem, strzegąc depozytu wiary katolickiej, a bolesnym wyrzutem sumienia dla uległych szantażom władzy sowieckiej. Chociaż ostatecznie i on został skazany na milczenie, stając się ofiarą więzień i niedoli, pozostał przecież szlachetnym wyjątkiem w katalogu ofiar uległych bezlitosnemu reżimowi.

 

ks. Józef Wołczański, fragment Wstępu

 

Spis treści

 

Słowo wstępne Arcybiskupa Metropolity Lwowskiego obrz. łac. prof. dr. hab. Mariana Jaworskiego

Przedmowa (ks. Leon Krejcza)

Wstęp (ks. Józef Wołczański)

 

Część I: Młodość i pierwsze lata kapłaństwa

Część II: Działalność dydaktyczno-naukowa i duszpasterska w Żytomierzu

Część III: Kijów w centrum rewolucyjnego wrzenia

Część IV: W szponach „czerwonego terroru”

Część V: Aresztowanie i więzienie: Kijów–Moskwa–Jarosławl n. Wołgą

 

Aneksy

Ilustracje

Indeks osobowy

Indeks geograficzny

Wykaz ilustracji

Wykaz skrótów

[shortDescription:YellowCms\Shop\Product\Type\Norbertinum\Entity\Book:private] =>

Wspomnienia kapłana represjonowanego w Związku Sowieckim

[format:YellowCms\Shop\Product\Type\Norbertinum\Entity\Book:private] => 145 x 205 mm [issn:YellowCms\Shop\Product\Type\Norbertinum\Entity\Book:private] => [showBuy:YellowCms\Shop\Product\Type\Norbertinum\Entity\Book:private] => 0 [id:YellowCms\Product\Product:private] => 974 [name:YellowCms\Product\Product:private] => Terror i cierpienie. Kościół katolicki na Ukrainie 1900-1932. Wspomnienia [thumb:YellowCms\Product\Product:private] => Terror_i_cierpienie_120.jpg [price:YellowCms\Product\Product:private] => [discountPrice:YellowCms\Product\Product:private] => [amount:YellowCms\Product\Product:private] => -1 [attribute:YellowCms\Product\Product:private] => Array ( [binding] => YellowCms\Shop\Product\Attributes\Binding\Entity\Binding Object ( [id:YellowCms\Shop\Product\Attributes\Binding\Entity\Binding:private] => 3 [name:YellowCms\Shop\Product\Attributes\Binding\Entity\Binding:private] => miękka klejona ) [discount] => [status] => YellowCms\Shop\Product\Attributes\Status\Entity\Status Object ( [id:YellowCms\Shop\Product\Attributes\Status\Entity\Status:private] => 7 [name:YellowCms\Shop\Product\Attributes\Status\Entity\Status:private] => Nakład wyczerpany [availabilityProduct:YellowCms\Shop\Product\Attributes\Status\Entity\Status:private] => 0 [description:YellowCms\Shop\Product\Attributes\Status\Entity\Status:private] => 0 ) [series] => [publisher] => YellowCms\Shop\Product\Attributes\Publisher\Entity\Publisher Object ( [id:YellowCms\Shop\Product\Attributes\Publisher\Entity\Publisher:private] => 29 [name:YellowCms\Shop\Product\Attributes\Publisher\Entity\Publisher:private] => Norbertinum – Fundacja Jana Pawła II – Wydawnictwo bł. Jakuba Strzemię Archidiecezji Lwowskiej [text:YellowCms\Shop\Product\Attributes\Publisher\Entity\Publisher:private] =>
[theirId:YellowCms\Shop\Product\Attributes\Publisher\Entity\Publisher:private] => ) [authors] => Array ( [0] => YellowCms\Shop\Product\Attributes\Author\Entity\Author Object ( [id:YellowCms\Shop\Product\Attributes\Author\Entity\Author:private] => 568 [name:YellowCms\Shop\Product\Attributes\Author\Entity\Author:private] => Ks. Teofil [surname:YellowCms\Shop\Product\Attributes\Author\Entity\Author:private] => Skalski [photo:YellowCms\Shop\Product\Attributes\Author\Entity\Author:private] => Skalski_1.jpg [discountPaper:YellowCms\Shop\Product\Attributes\Author\Entity\Author:private] => [discountEbook:YellowCms\Shop\Product\Attributes\Author\Entity\Author:private] => ) ) [category] => Array ( [0] => YellowCms\Shop\Product\Attributes\Category\Entity\Category Object ( [id:YellowCms\Shop\Product\Attributes\Category\Entity\Category:private] => 20 [pid:YellowCms\Shop\Product\Attributes\Category\Entity\Category:private] => 0 [name:YellowCms\Shop\Product\Attributes\Category\Entity\Category:private] => Duchowość i teologia [nameEn:YellowCms\Shop\Product\Attributes\Category\Entity\Category:private] => [favour:YellowCms\Shop\Product\Attributes\Category\Entity\Category:private] => 1 [text:YellowCms\Shop\Product\Attributes\Category\Entity\Category:private] =>
[product:YellowCms\Shop\Product\Attributes\Category\Entity\Category:private] => [subCategories:YellowCms\Shop\Product\Attributes\Category\Entity\Category:private] => [rabat] => [rabatEbook] => ) [1] => YellowCms\Shop\Product\Attributes\Category\Entity\Category Object ( [id:YellowCms\Shop\Product\Attributes\Category\Entity\Category:private] => 3 [pid:YellowCms\Shop\Product\Attributes\Category\Entity\Category:private] => 0 [name:YellowCms\Shop\Product\Attributes\Category\Entity\Category:private] => Wspomnienia i listy [nameEn:YellowCms\Shop\Product\Attributes\Category\Entity\Category:private] => [favour:YellowCms\Shop\Product\Attributes\Category\Entity\Category:private] => 1 [text:YellowCms\Shop\Product\Attributes\Category\Entity\Category:private] =>
[product:YellowCms\Shop\Product\Attributes\Category\Entity\Category:private] => [subCategories:YellowCms\Shop\Product\Attributes\Category\Entity\Category:private] => [rabat] => [rabatEbook] => ) [2] => YellowCms\Shop\Product\Attributes\Category\Entity\Category Object ( [id:YellowCms\Shop\Product\Attributes\Category\Entity\Category:private] => 15 [pid:YellowCms\Shop\Product\Attributes\Category\Entity\Category:private] => 0 [name:YellowCms\Shop\Product\Attributes\Category\Entity\Category:private] => Kresowiana [nameEn:YellowCms\Shop\Product\Attributes\Category\Entity\Category:private] => [favour:YellowCms\Shop\Product\Attributes\Category\Entity\Category:private] => 1 [text:YellowCms\Shop\Product\Attributes\Category\Entity\Category:private] =>
[product:YellowCms\Shop\Product\Attributes\Category\Entity\Category:private] => [subCategories:YellowCms\Shop\Product\Attributes\Category\Entity\Category:private] => [rabat] => [rabatEbook] => ) ) [meta_title] => Terror i cierpienie [meta_description] => Ks. Teofil Skalski, Terror i cierpienie. Kościół katolicki na Ukrainie 1900-1932. Wspomnienia ) ) 1