Zmierzch Gałęzowa
  • Wydanie: pierwsze
  • Miejsce i rok: Lublin, Norbertinum, 2007
  • Objętość: 309 s. + 24 s. fot. sepia
  • Format: 147 x 210 mm
  • Oprawa: miękka klejona
  • ISBN: 978-83-7222-290-9
  • Status: Nakład wyczerpany

Projekt okładki: Agata Pieńkowska

 

Przygotował do druku i przypisami opatrzył: Stanisław Jan Rostworowski

 

Zmierzch Gałęzowa ukazuje dzieje dworu ziemiańskiego – jego mieszkańców i pracowników – z okresu przełomu ostatnich lat pokoju, wojny, okupacji niemieckiej i kataklizmu wyzwolenia przez Sowietów. Książka, napisana barwnym stylem, w tonacji wspomnień, staje się dziś dokumentem – świadectwem istnienia i roli warstwy ziemiańskiej, zmiecionej z rzeczywistości Polski niszczycielską przemocą dwóch najeźdźców. Nie jest to jednak rapsod tęsknoty i nostalgii. Z kart tych wspomnień tchnie radosna siła wpierw twardej, ale płodnej pracy ziemianina-rolnika, potem walki młodego oficera akowskiego oddziału „Spartanin” na Lubelszczyźnie i wreszcie skutecznej ucieczki, mylącej ścieżki poszukiwań funkcjonariuszy NKWD i UB z pierwszych lat terroru komunistycznego w Polsce. Autor spisał swe wspomnienia w Niemczech (RFN), gdzie znalazł się z falą emigracji lat 80.; do kraju docierały one na falach Radia „Wolna Europa”.

 

Fragmenty książki:

 

„Mieszkańcami gałęzowskiego dworu byli: właścicielka Teresa (I voto Rostworowska, II voto Zakrzeńska), córka Konstantego Przewłockiego z Woli Gałęzowskiej i jego żony Eleonory z Plater-Zyberków z Liksny na Litwie, Stefan Zakrzeński z majątku Podedworze w Kieleckiem, mąż Teresy, oraz my, dzieci: ja – Konstanty, mój brat Stefan i siostra Maria”.

„[...] w rozmowach z mamą i Stefanem, począwszy już od 1937 roku, przynaglaliśmy ich [...] do sprzedaży Gałęzowa i kupna czegoś analogicznego w Kanadzie czy w Peru. Te nasze propozycje obijały się o ich argumenty jak groch o ścianę. Na przykład jedno ze zdań mamy: «Tu żeśmy się urodzili i tu będziemy umierać» [...]”.

„Nie przestałem być porucznikiem AK, ale obecnie jestem porucznikiem armii polsko-sowieckiej, która tworzy się z wcielonych przymusowo do wojska chłopców z terenów na wschód od Wisły. Zdaję sobie sprawę, że gra nie jest bezpieczna, ale do tego zdążyłem się już przyzwyczaić. Śmierć przecież nieraz już zaglądała mi w oczy”.

 

Książka została wyróżniona

w organizowanym przez Instytut Pamięci Narodowej

konkursie „Prawda i Pamięć”

 

Książka ukazała się dzięki wsparciu finansowemu:

Instytutu Pamięci Narodowej

Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa

Gminy Bychawa

Bychawskiego Towarzystwa Regionalnego

 

 

Spis treści

 

Część pierwsza: Gałęzowska młodość

1. Gałęzów – trochę historii

2. Budynki gospodarcze Gałęzowa oraz pracownicy dworscy i ich wynagrodzenie

3. Dwór i jego mieszkańcy

4. Nasi kontrahenci

5. Oryginały

6. O higienie, starych zwyczajach i życiu towarzyskim wsi

7. Nasi bliscy i dalsi sąsiedzi

8. Gałęzowska wiosna

9. Gałęzowskie lato

10. Gałęzowska jesień

11. Gałęzowska zima

12. Życie codzienne dziedzica i dziedziczki

13. Gimnazjum na Bielanach

14. Rydzyna

15. Szkoła Lubelska

16. Matura

17. Grudziądz: przybycie do szkoły, pierwsze wrażenia

18. Okres rekrucki i przysięga

19. Starszy ułan z cenzusem na urlopie zimowym

20. Powrót do koszar. Manewry zimowe. Inspekcja szkoły przez gen. Wieniawę i dwóch generałów niemieckich

21. Święta Wielkanocne

22. Poligon w Raduczu. Egzamin na podchorążego

23. Powrót do Grudziądza

24. 19. Pułk Ułanów

25. Wielkie manewry wołyńskie i kres mej służby wojskowej

26. Uniwersytet Jagielloński

27. Sylwester 1939 roku

27a. Szkoła Morska

 

Część druga: Wojna

28. Pożegnanie

29. Wracamy w Lubelskie

30. Bitwa pod Horochowem

31. Podążam solo do domu w czarnym garniturze

32. Opowiadanie Joska

33. Spotkanie z mamą – wracamy razem

 

Część trzecia: Okupacja

34. Przybycie ułanów z Grazu

35. Tragiczne wieści

36. Przyjazd Niemojewskich i innych osób

37. Pobyt w Warszawie od wiosny 1941 do lata 1943

38. Wszędzie dobrze, ale w domu najlepiej

39. Bo w partyzantce nie jest źle

40. Odprawa w Bychawie

41. Pierwsze spotkanie z Rosjanami

42. Wyprawa po spirytus

43. Nadciągają oddziały pacyfikacyjne. Konferencja w Gałęzowie

44. Nasze działania i wędrówki: Kłodnica, Prawiedniki i Piotrowice

45. Rudnik Złodziejski

46. Krasławek. Poznaję przyszłą żonę Tadka. Przyjmujemy zrzuty. Karzemy „Czorta”

47. Wieczór u pana Fajki. Bitwa w majątku Bychawa

48. Likwidacja bandy „Kruka”

49. Pożegnanie z Gałęzowem

50. Zajmujemy Bychawę. Spotkanie z Tyrolczykiem

51. Kolacja z „Cieniem”

52. Likwidacja niemieckich magazynów „Społem”

53. Zamordowanie wuja Jankowskiego

54. Agent gestapo

55. Ponowne zajęcie Bychawy i otoczenie „Nerwy” pod Konopnicą

 

Część czwarta: Wyzwolenie

56. Koniec okupacji niemieckiej – wkroczenie Armii Czerwonej

57. Komendant wojenny

58. Zostaję oficerem sztabowym

59. Ucieczka

60. Brat zakonny Stanisław

 

Posłowie

 

Nota o książce

Indeks osób

więcej o książce
zwiń
Polecane

Książka o dojrzewaniu do ojcostwa

Zbiór opowiadań, których motywem przewodnim jest emigracja i związane z nią dylematy życiowe bohaterów.

Wspomnienia z posługi duszpasterskiej wśród deportowanych do Kazachstanu.

Felietony i eseje o jagiellońskim duchu miasta Lublina