Stanisław Jan Rostworowski

(1934-2018)

Dziennikarz, publicysta i katolicki działacz społeczny.

Urodził się 27 listopada 1934 roku w Poznaniu jako syn Stanisława Rostorowskiego z rodziny szlacheckiej Rostworowskich herbu Nałęcz i Zofii z Mycielskich herbu Dołęga. W 1951 roku ukończył szkołę średnią w Poznaniu, następnie pracował fizycznie m.in. w charakterze robotnika w PKP we Wrocławiu. Przez krótki okres (1954-1956) związany ze Stowarzyszeniem „PAX”. W latach 1953-1959 studiował filologię polską i francuską na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, uzyskując tytuł magistra filologii polskiej. W 1957 roku podjął pracę w Bibliotece im. Hieronima Łopacińskiego w Lublinie, znalazł się również wśród założycieli Chrześcijańskiego Stowarzyszenia Społecznego, w którym działał do lutego 1989 roku (był członkiem jego Zarządu Głównego, przewodniczącym Rady Naczelnej oraz kierownikiem jego oddziału w Lublinie). Angażował się w tzw. inicjatywy pokojowe, był m.in. delegatem na kongres „Pokój i Sprawiedliwość” w Nijmegen (1968) oraz Konferencję Katolików Wschodu i Zachodu w Berlinie. Był dziennikarzem pisma „Za i Przeciw”, redaktorem naczelnym „Studiów i Dokumentów” (związanych z ChSS) oraz szefem wydawnictwa „Novum”. W latach 80. pracował również w „Tygodniku Polskim”.

W 1972 roku rekomendowany przez organizację do Sejmu VI kadencji z okręgu Chełm. Zasiadał w Komisjach Pracy i Spraw Socjalnych oraz Spraw Zagranicznych. W Sejmie VII kadencji jako reprezentant okręgu Biała Podlaska kontynuował pracę w Komisji Pracy i Spraw Socjalnych, był również członkiem Komisji Planu Gospodarczego, Budżetu i Finansów. Od 1980 roku zasiadał w Sejmie VIII kadencji z okręgu Lublin, pracował w Komisjach: Planu Gospodarczego, Budżetu i Finansów, Pracy i Spraw Socjalnych oraz Polityki Społecznej, Zdrowia i Kultury Fizycznej.

Po odejściu z Sejmu pracował w latach 1986-1992 jako doradca kolejnych ekip rządowych. Działał w Polskim Komitecie Pomocy Społecznej, był sekretarzem Zarządu Miejskiego w Lublinie i członkiem Prezydium PKPS w Warszawie - do 1989, członkiem Zarządu Fundacji Polsko-Niemieckie Pojednanie – do 1992, prezesem Fundacji Pracy Niepełnosprawnych „Nadzieja” i prezesem Koła Nałęczów, sekretarzem zarządu głównego Polskiego Towarzystwa Ziemiańskiego.

Odznaczony Srebrnym i Złotym Krzyżem Zasługi, Krzyżem Kawalerskim i Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski oraz Medalem 30-lecia Polski Ludowej. Laureat Nagrody im. Witolda Hulewicza.

Zmarł 1 stycznia 2018 roku w Warszawie.

Był członkiem Stowarzyszenia Pisarzy Polskich Oddział w Warszawie. Swoją drogę twórczą tak scharakteryzował na stronach internetowych Stowarzyszenia:

Pierwsze moje opowiadanie pt. Dziecinny wózek ukazało się we „Wrocławskim Tygodniku Katolików” w 1956 r. i to był mój debiut. Kolejne krótkie opowiadania zamieściłem w 1957 r. w piśmie „Student”. Podobnie opowiadanie Kompozycja bez krzyku w „Kamienie”. Były to pisma wychodzące w Lublinie. Napisałem wówczas powieść, o której Wydawnictwo Lubelskie powiedziało, że ją opublikuje, jeśli wprowadzę skróty. Tego nie zrobiłem i książka pozostała w  rękopisie. Później głównie w „Kamenie” i w „Więzi” zamieszałem recenzje pozycji literackich, jak np. książki J. Krzysztonia Kamienne niebo czy Jerzego Zawieyskiego Brzegiem cienia („Więź” 1960).. Opublikowałem około 60 recenzji, ale później już przedmiotem mojej uwagi nie były pozycje literackie. Zajmowałem się publicystyką o tematyce historycznej, światopoglądowej i politycznej, po części reportażem. Niektóre z moich publikacji są odnotowywane w „Bibliografii Literatury Polskiej”, gdyż miały walor literacki, jak np. Nałęczowskie hobby Bolesława Prusa („Za i Przeciw” 1961) czy Belgia w światłach witraży („Za i Przeciw” 1962), Pomiędzy niebem a ziemią („Za i Przeciw” 1970).

Za cykl artykułów o tematyce światopoglądowej pt. Katolicy polscy po przełomie lipcowym – dziesięć odcinków zamieszczonych w „Tygodniku Polskim” w latach 1984-1985 – otrzymałem  I nagrodę Klubu Publicystyki Światopoglądowej Stowarzyszenia Dziennikarzy PRL. Zajmowałem się też biografistyką, publikując łącznie 55 szkiców życiorysowych w „Za i Przeciw”, „Zeszytach Historycznych WiN-u”, „Akcencie”, „Pro Fide, Rege et Lege”, „Naszej Przeszłości”, „Wiadomościach Ziemiańskich”, „Historii w Sieci” i w „Polskim Słowniku Biograficznym”.

W latach 2001-2009 opublikowałem parę opowiadań, jak np. Kim jesteś („Odra” 2002), Śliczna mała dziewczynka („Akcent”), Starczyłoby na dwa krzyże („Fronda”.2009).

Od 1989 r., dysponując bardzo dużymi materiałami archiwalnymi, zająłem się publikowaniem książek innych autorów. Łącznie opublikowałem 29 tytułów. Niektóre pozycje zostały przeze mnie skomponowane przez dokonany zestaw dostępnych mi tekstów. Takimi pozycjami są trzytomowa książka Nie tylko Pierwsza Brygada (1993), Stanisław Rostworowski, Bitwy mojego życia (2001), Pomagał w serach odnajdywać  Boga (2010). Do większości książek opracowałem wstępy i obszerne przypisy., szczególnie odnośnie pozycji, na które składały się listy, jak np. Stanisław Rostworowski Listy z wojny polsko-bolszewickiej (1995).  Publikowane przeze mnie książki otrzymywały nagrody: Adolfa Bocheńskiego Między Niemcami a Rosją – Nagroda Pruszyńskich im. A. Bocheńskiego (1994), Andrzeja Rostworowskiego  Ziemia, której już nie zobaczysz – uznana przez „Rzeczpospolitą” za najlepszą książkę miesiąca (2001),  o. Tomasz Rostworowski, Szerzyć Królestwo. Wspomnienia i dzienniki 1939-1972 – Nagrody Prezydenta Miasta Stołecznego Warszawy i Stowarzyszenia Wydawców Katolickich Feniks (2005), Konstanty Rostworowski, Zmierzch Gałęzowa – I Nagroda Wydawców Lubelskich (2007). Ponadto opublikowałem 56 rozpraw innych autorów. Znalazły się one w takich pismach, jak: „Za i Przeciw”, „Więź”, „Ład”, „Kwartalnik Historyczny”, „Przegląd Historyczny”, „Dzieje Najnowsze”, „Kwartalnik Historii Nauki i Techniki”, „Mars”,  „Wojskowy Przegląd Historyczny” i „Przegląd Historyczno-Wojskowy”, „Rocznik Mazowiecki”, „Wiadomości Ziemiańskie”, „Bunt Młodych Duchem”, „Dobrzyckie Studium Ziemiańskie”, „Stalica”.

Za całokształt działalności wydawniczej o profilu historycznym otrzymałem I Nagrodę im. Witolda Hulewicza (2009).

Dokonałem przekładu z francuskiego książki Jaques'a Madaule, Cały świat o nim mówi: Teilhard de Chardin, opublikowanej w odcinkach w „Za i Przeciw” w 1965 r.

Pod własnym nazwiskiem wydałem m.in.: Sanatorzy kontra Sikorszczycy czyli walka o władzę na uchodźstwie w Rumunii 1939-1940 współautor Tadeusz Dubicki, (Warszawa 1993), Rodzina w konstytucjach państw i dokumentach międzynarodowych, współautor Barbara Rostworowska (Warszawa 1994), „Dardanele” – Delegatura WiN za granicą (1946-1949) (Wrocław 1999); Koło Rodu Nałęczów i jego pięć zjazdów rodowych, współautor Tadeusz Romuald Topolski, (Warszawa 2010), Dzieje rodzin fundatorów Świętej Góry. Korespondencja Stanisława Rostworowskiego z lat 1922-1939, współautor Bogusław Janik (Gębice-Pępowo 2011), Monografia rodziny Rostworowskich lata 1386-2012. Tacy byli i są, t. 1-2 (Warszawa 2013), Gębickie zapiski historyczne. Od Anny z Mycielskich Radziwiłłowej do gen. Stanisława Rostworowskiego, współautor Bogusław Janik (Gębice 2014).

Najpoważniejszą moją pracą jest Monografia rodziny Rostworowskich. Lata 1386-2012, książka licząca 2300 stron i zawierająca 600 zdjęć. Pracowałem nad  nią 19 lat, proces wydawniczy trwał trzy lata. Za Monografię w 2014 r. otrzymałem Nagrodę Biblioteki Raczyńskich w Poznaniu i Nagrodę i Medal Zygmunta Glogera w Łomży.