dr Leszek Szymański (Les Shyman)

(ur. 1933)

Dziennikarz, redaktor, pisarz, historyk.

Urodził się w Warszawie w 1933 roku, syn Kazimierza i Haliny z domu Podgórskiej. Jego ojciec zajmował wysokie stanowisko administracyjne na poczcie, był autorem książek technicznych, matka była pianistką. Drugą wojnę światową Szymańscy spędzili w Krakowie. Po wojnie wrócili do Warszawy. Leszek uczęszczał do Liceum im. Stefana Batorego, a w 1951 r. rozpoczął studia na Wydziale Historycznym Uniwersytetu Warszawskiego. W 1954 r. został aresztowany przez Urząd Bezpieczeństwa Wewnętrznego rzekomo za przygotowywanie ucieczki z PRL. W tym czasie rozpoczynała się polityczna „odwilż” i to uchroniło go przed wyrokiem. Po kilku miesiącach śledztwa został zwolniony z aresztu. Szczęśliwie powrócił na studia.

W 1956 r. aktywnie włączył się w ruch studencki wspierający reformy politycznej „odwilży”. Działając w środowisku ambitnych i uzdolnionych literacko studentów, został pierwszym redaktorem naczelnym dwutygodnika „Współczesność”. Pismo to stało się platformą dla kilku ważnych pisarzy nowego pokolenia, takich jak: Andrzej Brycht, Ernst Bryll, Andrzej Chaciński, Jerzy Czajkowski, Andrzej Delinikajtis, Andrzej Dobosz, Stanisław Grochowiak, Marek Hłasko, Ireneusz Iredyński, Zbigniew Irzyk, Jerzy Łojek, Andrzej Korczak, Marek Nowakowski, Włodzimierz Odojewski, Marian Osniałowski, Jerzy Siewierski, Zbigniew Słojewski i wielu innych. Wymienieni znani byli jako grupa literacka „Współczesność”. Jej liderem był Leszek Szymański, który otrzymał kilka nagród od Związku Literatów Polskich, ale nie zależało mu na przypodobaniu się władzom PRL. Kiedy „Współczesność” stała się tygodnikiem, to zgodnie z zasadami hierarchii redaktorem naczelnym został Józef Lenart. Lenart był bardziej uległym człowiekiem, któremu udało się później dojść do „zaszczytnej rangi” zastępcy członka KC PZPR.

W tej sytuacji w 1958 r. Leszek Szymański zdecydował się skorzystać ze stypendium ufundowanego przez Teodora Parnickiego i pojechać do Indii, aby przeprowadzić badania do swojej książki o starożytnym panowaniu Greków w Indiach. Wpływ Parnickiego na młodego wówczas pisarza był bardzo silny. Będąc w Indiach i czując niepokój związany z przyszłością, Szymański zdecydował się na emigrację do Australii. Po przezwyciężeniu początkowych trudności zaczął pisać w języku angielskim. Jego pierwsza książka ukazała się w 1964 roku pod tytułem „Escape to the Tropics”. Zdobyła ona uznanie w Australii, otrzymując nawet tytuł „Książki tygodnia”. Chwalono ją za polsko-australijską mieszankę kulturową i umiejętność przyswojenia przez autora australijskiego slangu. Była recenzowana w radiu.

Drugim jego dziełem był zbiór opowiadań przygodowych „On the Wallaby Track”, którego tytuł można luźno przetłumaczyć jako „Podążając za kangurami”. Akcja rozgrywa się podczas podróży bohatera książki przez północną Australię i Nową Gwineę. Autor posługiwał się tzw. „pidgin English” znanym czytelnikom z książek Jacka Londona. Opowiadania z tej książki były przedrukowywane w prawie całej Europie, a szczególnie w Holandii. Wzmiankę o niej zamieścił angielski periodyk „Times Literary Supplement”. Następna książka Szymańskiego napisana w Australii to „Living with the Weird Mob” - zbiór esejów o życiu wśród Australijczyków, Anglików i Amerykanów.

W tym czasie w Australii było niewiele książek w języku angielskim na temat Polski w czasie II wojny światowej. Były książki o czeskim, francuskim, a nawet niemieckim ruchu oporu, ale prawie nic o Polskim Państwie Podziemnym i Powstaniu Warszawskim. Jego odpowiedzią na to zapotrzebowanie był album fotograficzny „Warsaw Aflame” - kronika wydarzeń w Warszawie w latach 1939-1945. Tekst został napisany prawie w całości przez Szymańskiego. Książka zebrała doskonałe recenzje, ale nie okazała się sukcesem finansowym.

Z Australii Leszek Szymański wyjechał do Anglii i studiował na Polskim Uniwersytecie na Uchodźstwie (PUNO). Tam uzyskał tytuł doktora filozofii. Później osiadł na stałe w USA. Na CSU (California State University) uzyskał kolejny stopień magistra, tym razem z nauk politycznych.

Mimo znaczących osiągnięć dziennikarskich i pisarskich, pisanie nie mogło zapewnić Szymańskiemu godziwych warunków życia. Z konieczności więc musiał poświęcić się pracy nie związanej z historią czy literaturą. Kolejne książki pozostały jako rękopisy w maszynopisie: „Król bachanaliów”, „Pijana maniana” i „Misja” - „pikantna” powieść szpiegowska. Przez dwa lata wydawał w Los Angeles polski periodyk. Ale jego największym dziełem jest z pewnością monografia w języku angielskim zatytułowana: „Casimir Pulaski. A Hero of the American Revolution” (wydana w Nowym Jorku w 1979 i 1994 roku).

Leszek Szymański jest żonaty z Vicky Albueza (Filipinką). Ma dwóch synów: Jose (ur. w 1998 r. w Sydney, Australia) i Jessie (ur. w 1997 r. w Long Beach, CA, USA). Ze względu na sytuację rodzinną znaczną część swojego czasu spędza na Filipinach, których kultura i historia stały się aktualną pasją napędową jego twórczego życia. W chwili obecnej pracuje nad biografiami bohaterów filipińskich: Jose Rizalia (1861-1896) i Jose Laurela. W planach ma również ukończenie i wydanie monografii Pawła Strzeleckiego (1797-1873). Nazwiskiem tego polskiego odkrywcy, geologa i geografa nazwano najwyższą górę Australii, ale jako człowiek jest on nadal zupełnie nieznany.