Eugeniusz Gołębiowski

(1908-1986)

Urodziił się w 1908 roku w Zagórzu pod Sanokiem, zmarł w 1986 roku w Lublinie. Prozaik, poeta, dramatopisarz. Studiował filologię polską na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie (magisterium w 1934 roku). Do II wojny światowej pracował jako nauczyciel, jednocześnie kontynuował działalność naukową – od 1938 roku przygotowywał pracę doktorską pod kierunkiem prof. J. Kleinera (ostatecznie ukończył ją i obronił w 1949 roku, uzyskał wówczas stopień doktora nauk humanistycznych Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego). Brał udział w kampanii wrześniowej; w listopadzie 1939 roku aresztowany przez Niemców, do marca 1940 roku przetrzymywany jako zakładnik. Po uwolnieniu podjął pracę w Izbie Przemysłowo-Handlowej i w Szkole Budownictwa. Od września 1942 do lipca 1944 roku ukrywał się przed gestapo; w tym czasie uczestniczył w tajnym nauczaniu. Po wojnie był dyrektorem w gimnazjum w Janowie Lubelskim (1944-1945), potem uczył języka polskiego w lubelskich szkołach średnich. Od 1945 roku członek ZZLP (od 1949 roku – ZLP). W latach 1947-1957 kierownik literacki Teatru Muzycznego w Lublinie. W 1951 roku kierował Wojewódzkim Ośrodkiem Metodycznym dla Polonistów. W latach 1956-1957 był prezesem Oddziału Lubelskiego ZLP. Dwukrotnie otrzymywał nagrodę WRN za całokształt twórczości. Odznaczony Złotym Krzyżem Zasługi (1956) oraz Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1969 – ze względów politycznych odmówił przyjęcia odznaczenia). Po roku 1964, kiedy to nie poparł narzuconego przez władze komunistyczne potępienia dla sygnatariuszy tzw. „Listu 34” (protest przeciwko cenzurze), w zasadzie nie publikowano jego utworów.

Debiutował w 1928 roku nowelą Opłatek („Ilustrowany Kurier Codzienny”). Pisał powieści (Dożywocie pana Woyszy, 1955, Przygody królewskiego piechura, 1956, Zygmunt August. Żywot ostatniego z Jagiellonów, 1962, Kapitan Cook, 1964, Przygody dra Hiacynta, 1979), wiersze (W on czas... – wiersze wojenne, 1946), utwory dramatyczne (Magda, „Światło” 1946, nr 12, prapremiera Lublin 1947, Giordano Bruno, fragm. „Kamena” 1953, nr 4, Pedagog, fragm. „Kamena” 1956, nr 1), artykuły, recenzje, przekłady.