Maria Przybylska-Więckowska

(1940-2016)

Aktorka, recytatorka, poetka. Urodziła się 27 marca 1940 roku w Lublinie. Ukończyła Wyższą Szkołę Teatralną w Krakowie i filologię polską na Uniwersytecie Warszawskim. Wieloletnia aktorka teatrów: Teatru im. Adama Mickiewicza w Częstochowie (1963-1965), Teatru Polskiego w Bielsku-Białej (1965-1966), Teatru im. Stefana Jarasza w Łodzi (1967-1969), Teatru im. Juliusza Słowackiego w Krakowie (1970-1991). Była autorką i wykonawczynią monodramów na podstawie tekstów Norwida, Nowaka, Żychiewicza i ks. Twardowskiego. Była znawczynią i recytatorką poezji Cypriana Kamila Norwida, kultywując ideę zrodzoną w twórczej wyobraźni dyrektora Teatru Rapsodycznego w Krakowie Mieczysława Kolarczyka, co doprowadziło ją do osobistych kontaktów z ks. kard. Karolem Wojtyłą. Trwały one także, gdy został on papieżem i wielokrotnie pisał do niej z Rzymu w ramach zainteresowania kulturą polską. Jako poetka debiutowała w okresie stanu wojennego, wydając najpierw w drugim obiegu, a następnie w licznych periodykach katolickich, w tym bardzo często w Tygodniku Katolickim „Niedziela”. Swoje wiersze publikowała początkowo w drugim obiegu. Od 1990 r. ukazują się jej tomiki poezji: Ani jednej gwiazdy (Kraków 1990), Krótkie chwile (Tarnów 1993), Wiersze (Kraków 1995), Późne światło (Kraków 2000), Tropy (Kraków 2001), Karawana ze Wschodu (Biały Dunajec 2002), Jak Cię szukać? (Częstochowa 2005), Podpłomyki (2006), Czwarta generalna (2007), Po latach. Wybór wierszy (2009, autorski przegląd jej dorobku poetyckiego). W poetyckiej  twórczości widoczne były problemy moralne, egzystencjalne, religijne i patriotyczne. Zakorzenione są one w tradycjach religijnych zarówno liturgii łacińskiej, jak też bizantyjskiej i ormiańskiej. Znała te formy liturgiczne i czynnie uczestniczyła w liturgiach sprawowanych, zarówno w cerkwiach, jak też w obrządku ormiańskim.

Była internowana w stanie wojennym, po programie zaprezentowanym  na spotkaniu kierownictwa „Solidarności” Regionu Świętokrzyskiego. Po uwolnieniu występowała w całej Polsce, współpracując ze środowiskami „Solidarności" na czele z jej kapelanem ks. Kazimierzem Jancarzem, duszpasterstwami akademickimi, młodzieżowymi i innymi. Wielokrotnie także, z programami autorskimi opartymi na poezji maryjnej i dotykającymi tematyki unijnej, gościła na Ukrainie, Białorusi, Litwie oraz wielu miejscowościach diecezji drohiczyńskiej i siedleckiej na Podlasiu. Wywiady, poezja i fragmenty monodramów w jej wykonaniu gościły na antenie Katolickiego Radia Podlesie.  Monodram Jozafat o św. Jozafacie Kuncewiczu, męczenniku za Unię, wg Tadeusza Żychiewicza  zaprezentowała także w sanktuarium w Pratulinie, podczas uroczystości dziękczynnych za beatyfikację Męczenników Unickich w 1996 roku. Udzielała się też społecznie, pomagając organizacjom i stowarzyszeniom dobroczynnym. Ostatnie lata życia spędziła w Lublinie, gdzie także wspierała czynnie życie kulturalne. Kilkanaście ostatnich miesięcy była złożona ciężką chorobą. Jak poinformował jej mąż  Jan Więckowski, odeszła pogodnie ze Szkaplerzem Matki Bożej w dłoni.

Zmarła 27 lutego 2016 roku w Lublinie.

[w biogramie wykorzystano fragmenty wspomnienia ks. Artura Plachny opublikowane na portalu Podlasie24.pl]

Na zdjęciu: Maria Przybylska-Więckowska w sztuce Podróż na księżyc, Teatr Polski w Bielsku-Białej, 1966, Fot. Zbigniew Łagocki