Księgarnia - Proza
Ja za wodą, ty za wodą  Cena: 20.00 zł
Danuta Mostwin

Seria: „Danuta Mostwin. Pisma”

Wydanie I krajowe
Lublin: Norbertinum, 2003
Objętość 289, [1] s.
Format 147 x 205 mm
Oprawa miękka klejona
ISBN 83-7222-148-0 (całość)
ISBN 83-7222-151-0 (Ja za wodą, ty za wodą

[ Powieść ]

O książce

Joanna Roztropowicz-Clark, fragm. recenzji w biblionetka.net:

[...] W następnej, moim zdaniem jednej z najlepszych powieści powojennej literatury emigracyjnej (i nie tylko emigracyjnej) — Ja za wodą, ty za wodą [...] Mostwin nie czerpie już z przeżyć ściśle autobiograficznych, a przedstawia dramatyczne konflikty innych rodzin emigranckich, ujawnione w zetknięciu z dwojgiem przybyszów z kraju, stypendystów baltimorskiego Uniwersytetu Johnsa Hopkinsa. Zgodnie z klasyczną formułą komedii, pojawienie się „obcego” w zamkniętym kręgu „swoich” eksponuje tłumione zatargi — tu wzajemne żale, manie i depresje, różnice w postawach wobec kwestii patriotycznych, gdzie jedni żyją myślą o powrocie do Polski, a inni mniej lub bardziej świadomie uznają permanencję emigranckiego bytu. Najsilniej zakorzenia się w amerykańskim świecie lekarka Hanka Sarnocka; ma sukcesy zawodowe, lubi Amerykę, śmieszą ją patriotyczne lamenty rodaków, drażni mąż, który nie chce się asymilować, czyta dziecku polskie bajki, bo wierzy, że jednak wrócą. Ale to właśnie ona zakocha się w oportunistycznym stypendyście z Warszawy, gotowa ponieść wszystkie tej namiętności konsekwencje: rozwód, być może rozstanie z chorowitą córeczką, a więc utratę domu. Pędząc na nocne spotkanie z ukochanym, Hanka rozbija samochód i jest tak ciężko ranna, że prawdopodobnie nigdy nie odzyska zdrowia i zdolności do pracy. Komedia zamienia się w dramat, raczej gorzki niż wstrząsający, skoro Hanka nie budzi sympatii czytelników. A może powinniśmy ją rozumieć i współczuć? Czy system wartości Polaka romantyka należy cenić wyżej od postawy realisty? Problematyka Ja za wodą, ty za wodą wpisuje się w czołowy nurt polskiej literatury, podyktowany przez historię nurt sporu realizmu z idealizmem, wielki temat powieści Prusa i Żeromskiego, obecny w wielu odmianach u Dąbrowskiej, Andrzejewskiego, Konwickiego, Myśliwskiego... W okaleczonym, klaustrofobicznym „nowym” świecie polskiego Sun City, w którego centrum jest luksusowy amerykański szpital, nasz narodowy dyskurs nabiera cech groteskowych, momentami przypominających Trans-Atlantyk Gombrowicza, momentami Dziennik Lechonia i listy Andrzeja Bobkowskiego z Gwatemali do Jerzego Giedroycia. W jednym stali prowizorycznym domu.

rr-odkowa, fragm. recenzji na blogu „Książkowo Dolne”:

[...] Wielu krytyków twierdzi, że pomimo bogatej tradycji pisarstwa emigracyjnego to właśnie twórczość Danuty Mostwin daje najpełniejszy obraz emigracji powojennej, a jej walory poznawcze są nie do przecenienia. Czytając Ja za wodą, ty za wodą, nietrudno zgodzić się z tymi opiniami, bo to nie tylko dobra literatura obyczajowa, ale także bardzo ciekawe studium ludzkiej psychiki.
Akcja powieści rozgrywa się w latach 60. XX wieku. Mamy dwóch głównych bohaterów. Obydwoje przybywają z Polski na stypendia. On – doktor medycyny Adam Ketler chce przeprowadzić tu badania, które być może pomogą mu w przyszłej karierze. Liczy na to, że uda mu się zaoszczędzić parę dolarów (głownie dzięki wpraszaniu się na kolacje do rodaków, którzy w Stanach są dłużej i tęsknią za nowinkami z kraju), a po powrocie kupić na talon samochód. Rozważa też możliwość pozostania w USA na dłużej, gdyby taka okazja się nadarzyła. Ona – Joanna Janiak, doktor chemii biologicznej, również na stypendium. Wymusiła na mężu, który sam ciągle jeździł po świecie, żeby załatwił jej to stypendium. Załatwił, choć uważał, że kobiety nie mają logicznego umysłu i praca naukowa nie jest dla nich. Joasia jest pracowita, delikatna, trochę nieśmiała i stłamszona przez męża. W Ameryce rozkwita, jest adorowana przez jednego z doktorów i ma czas na przemyślenie wielu spraw.
W przeciwieństwie do niej, Ketler jest postacią, którą trudno polubić. „Całuje rączki” każdej napotkanej kobiecie i dysponuje całym arsenałem żałosnych komplementów. Podglądając ich losy (zupełnie odrębne – choć spotkają się kilka razy), spotkania w których uczestniczą i sytuacje które z tych spotkań wynikają poznajemy problemy emigracji. Chciałam napisać „polskiej emigracji”, ale te problemy są tak uniwersalne i ponadczasowe, że dotyczą pewnie wszystkich narodowości. Sentymentalne wspominanie tego co polskie, pielęgnowanie tradycji, życie przeszłością, problemy z tożsamością i patrzenie z dezaprobatą, ale i z odrobiną zazdrości i na ludzi, którzy wtopili się w społeczeństwo amerykańskie. W tej książce widoczne są wszystkie te zjawiska. [...]
Poza ogromnymi walorami poznawczymi i postaciami, których losy bardzo wciągają Ja za wodą, ty za wodą ma jeszcze jeden ogromny atut. Język!
Danuta Mostwin potrafi niesamowicie czarować słowem. Piękne, bardzo plastyczne i działające na wyobraźnię opisy miejsc i ludzi, przeplatają się z żywymi dialogami. Spotkanie emigrantów przy noworocznym stole jest absolutnym majstersztykiem. Narracja prowadzona jest tak, że rozmowy z różnych części stołu przeplatają się ze sobą. Sprawia to wrażenie że faktycznie słyszymy gwar licznych rozmów przy stole.


O Autorce

Danuta Mostwin – urodzona 31 sierpnia 1921 r. w Lublinie, zmarła 11 stycznia 2010 r. w Baltimore. Pisarka, psycholog i socjolog. Jedna z największych pisarek polskich na emigracji, w latach 2006 i 2008 nominowana do Nagrody Nobla. W młodości przeprowadziła się wraz z rodziną do Warszawy, gdzie uczęszczała do Gimnazjum im. Emilii Plater. W czasie okupacji hitlerowskiej rozpoczęła studia medyczne w Szkole Zawodowej dla Pomocniczego Personelu Sanitarnego oraz na tajnym Uniwersytecie Warszawskim. W czasie Powstania Warszawskiego była sanitariuszką i żołnierzem Armii Krajowej. W mieszkaniu, które zajmowała wraz z matką, mieścił się punkt przerzutowy „cichociemnych”. W lutym 1945 r. wyszła za mąż za Stanisława Bask-Mostwina, kuriera zrzuconego do Polski w maju 1944 r. Po upadku powstania warszawskiego znalazła się znów w Lublinie, gdzie kontynuowała studia medyczne na Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej. W grudniu 1945 r. musiała wraz z mężem uciekać z Polski przed prześladowaniami ze strony NKWD. Przez Czechosłowację, Niemcy, Belgię i Francję dotarła do Szkocji. W 1948 r. uzyskała absolutorium w Paderewski Hospital Medical School w Edynburgu. W 1951 r. wyemigrowała do USA i osiadła na stałe w Baltimore na wschodnim wybrzeżu USA. Na Katolickim Uniwersytecie w Waszyngtonie uzyskała dyplom magistra (MSW) ze specjalizacją w zakresie pracy klinicznej. Na Uniwersytecie Columbia w Nowym Jorku uzyskała tytuł doktora (1971) po przedstawieniu napisanej pod kierunkiem prof. Margaret Mead rozprawy „The Transplanted Family. A Study of Social Adjustment of the Polish Immigrant Family to the U.S. after the Second World War” (wydanie książkowe w 1980 r., nagroda Fundacji Kościuszkowskiej). W latach 1969–1980 profesor „social work” i zdrowia psychicznego rodziny w National Catholic School of Social Service, The Catholic University of America w Waszyngtonie. W latach 1961–1981 prowadziła ośrodki zdrowia psychicznego rodziny w szpitalach psychiatrycznych (John Hopkins i Spring Grove) w stanie Maryland. W 1980 r. zorganizowała specjalizację zdrowia psychicznego rodziny na wydziale psychologii Loyola College w Maryland.
Była członkiem Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie, Polskiego Towarzystwa Naukowego na Obczyźnie, Polskiego Towarzystwa Psychiatrycznego. Debiutowała w 1939 r. wierszem Junacy opublikowanym w warszawskim piśmie „Lech”. Od połowy lat 50. publikowała artykuły naukowe oraz opowiadania w polskiej prasie emigracyjnej (m.in.: „Kultura”, „Zeszyty Historyczne”, „Tydzień Polski”). Jest autorką wielu powieści i książek naukowych z zakresu socjologii.
Otrzymała m.in. nagrodę Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie im. H. Naglerowej (1965, za powieść Olivia), Nagrodę im. A. Godlewskiej (1974), nagrodę londyńskich „Wiadomości” (1978), The Catholic University Alumni Association of America (1981, za wybitne osiągnięcia w dziedzinie pracy społecznej), im. W. Pietrzaka (1987), im. B. Prusa (1990, za powieści Cień księdza Piotra i Szmaragdowa zjawa), Stowarzyszenia Polskich Kombatantów w Londynie (1993, za powieść Tajemnica zwyciężonych), nagrodę Fundacji W. i N. Turzańskich w Toronto (1996) oraz nagrodę Fundacji Promocji Spraw Słowiańskich „Ex oriente lux” (2001).


« powrót
Ilość