Księgarnia - Muzykologia
Kantylacje liturgiczne w mszale słowackim „Rimsky Misal” z 1980 roku  Cena: 35.00 zł
Ks. Rastislav Adamko

Wydanie I
Lublin: Norbertinum, 2006
Objętość 274 s.
Format 155 x 235 mm
Oprawa miękka klejona
ISBN 83-7222-269-X

[ Rozprawa naukowa – muzykologia ]

O książce

Po Soborze Watykańskim II nastała w dziedzinie muzyki liturgicznej zupełnie nowa, do tej pory w dziejach liturgii niespotykana sytuacja. Soborowe „placet” dla używania języków narodowych w liturgii spowodowało w pewnym sensie rewolucję w muzyce liturgicznej. Wraz z powstaniem tekstów liturgicznych w językach narodowych pojawił się problem braku melodii do nich.
Pierwsze posoborowe lata charakteryzował wielki entuzjazm do „nowej”, zrozumiałej liturgii posługującej się językami narodowymi. Było to też owocem starań ruchu odnowy liturgicznej. Ta „rewolucja lingwistyczna”, która została zasugerowana Konstytucją Liturgiczną [...], przyniosła z sobą radykalną zmianę charakteru i pastoralnego wymiaru celebracji liturgicznych. Jednak rewolucja łączy się często z odrzucaniem nie tylko tego, co było niepoprawne, złe i nieprawidłowe, ale też z zaprzepaszczeniem wartości, które na pierwszy rzut oka wydają się zbędne. W tej całkiem nowej sytuacji ogromna spuścizna twórczości muzycznej kilkunastu wieków, zamykająca w sobie różne style i formy muzyczne, zaczęła być uznawana za nieprzydatną. Niestety, tego rodzaju rozumowanie doprowadziło w niektórych przypadkach do wyjałowienia i zubożenia współczesnej liturgii.
Entuzjazm odnowy przejawił się też w wielu krajach Europy w szybkich i często pośpiesznych pracach nad przygotowaniem narodowych ksiąg liturgicznych, w tym na pierwszym miejscu mszału. Brak czasu na głęboką refleksję nad poszczególnymi zagadnieniami związanymi z tego typu zadaniem spowodował, że niektóre wydania ksiąg mszalnych, zwłaszcza w aspekcie muzycznym, do dziś charakteryzują się niedopracowaniem, licznymi błędami, czy wręcz amatorszczyzną.


fragment Wstępu

Spis treści

Wykaz skrótów
Bibliografia
Wstęp

Rozdział I: Zasady adaptacji recytatywu gregoriańskiego do śpiewów w języku słowackim
1. Terminologia i klasyfikacja
2. Podstawy estetyki gregoriańskiej
2.1. Akcent
2.2. Sylaba środkowa
2.3. Sylaby pretoniczne i końcowe
3. Właściwości języka słowackiego i reguły adaptatorskie
3.1. Akcent
3.2. Normy przystosowawcze

Rozdział II: Archetypy kantylacji w rozwoju historycznym i ich odpowiedniki w słowackim mszale
1. Kantylacja prosta
1.1. Lekcje
1.2. Ewangelia
2. Kantylacja stroficzna
2.1. Melodie oracyjne
2.1.1. Modlitwy echologijne mniejsze – oracje
2.1.2. Obrzędy wstępne
2.1.3. Obrzędy zakończenia
2.1.4. Formuła rozesłania wiernych
2.1.5. Embolizm
2.1.6. Modlitwa o pokój
2.2. Tony prefacyjne
2.2.1. Prefacja
2.2.2. Doksologia końcowa
2.2.3. Modlitwa powszechna w liturgii Wielkiego Piątku
2.2.4. Orędzie Paschalne – Exsultet
2.3. Melodie do Modlitwy Pańskiej
2.3.1. Melodie pochodzenia gregoriańskiego
2.3.2. Melodie pozagregoriańskie
2.4. Melodie do modlitwy powszechnej
3. Kantylacja hymniczna
3.1. Modlitwy eucharystyczne
3.2. Aklamacje anamnetyczne

Rozdział III: Inicja i tenory w słowackich śpiewach mszalnych
1. Intonacja i reintonacja
1.1. Schemat sylabiczny
1.1.1. Intonacja jednodźwiękowa
1.1.2. Reintonacja jednodźwiękowa
1.1.3. Intonacja dwudźwiękowa
1.2. Schemat z neumą
2. Tuba i akcent melodyczny
2.1. Zmiana tenoru
2.2. Zastąpienie wzorca łacińskiego inną melodią
2.3. Forma akcentu melodycznego
2.3.1. Akcent w melodii prafacyjnej
2.3.2. Akcent melodyczny na monosylabie
2.4. Miejsce akcentu melodycznego

Rozdział IV: Kadencje wewnętrzne
1. Flexa, mediatio, interrogatio w kantylacji prostej
2. Flexa i metrum w tonach oracji
2.1. Melodie oracyjne w modus DO
2.2. Melodia w modus RE
3. Mediatio w tonie prefacji
4. Półkadencje w melodiach do Modlitwy Pańskiej
5. Półkadencje w innych melodiach

Rodział V: Kadencje końcowe
1. Czytania
1.1. Punctum
1.2. Periodus finalis
2. Dialogi zakończone w Ewangeliach
3. Oracje
3.1. Melodie w modus DO
3.2. Melodie w modus RE
4. Prefacja i Orędzie Paschalne
4.1. Kadencje w tonie prostym
4.2. Kadencje w tonie uroczystym
5. Modlitwa Pańska
6. Inne śpiewy

Zakończenie
Aneks I: Kantylacje liturgiczne zawarte w RM 1980 i w LS 1990
Aneks II: Propozycje melodii wybranych śpiewów


O Autorze

Urodzony 21 stycznia 1972 roku w Prešovie na Słowacji. Ukończył Pańtwową Muzyczną Szkołę Podstawową w Sabinovie, a następnie Liceum Muzyczne (Konzervatorium) w Žilinie i w 1990 roku uzyskał świadectwo dojrzałości. W tym samym roku rozpoczął studia wyższe na Uniwersytecie Komenskyego w Instytucie Teologicznym w Spišskiej Kapitule. Tytuł magistra teologii uzyskał oraz święcenia kapłańskie otrzymał w 1996 roku. Następnie rozpoczął studia muzykologii na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. Tytuł magistra oraz licencjata muzykologii otrzymał w 2001 roku. W tym samym czasie podjął studia licencjackie i doktorskie w Instytucie Formacji Pastoralnoliturgicznej KUL w zakresie liturgiki.
W 2002 roku Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II, Wydział Teologii nadał mu stopień doktora w dziedzinie liturgiki, a w 2006 roku stopień doktora habilitowanego nauk humanistycznych w zakresie muzykologii (rozprawa Kantylacje liturgiczne w mszale słowackim „Rímsky misál‶ z 1980 roku).
W latach 2002-2008 pracował jako adiunkt na Uniwersytecie Komeńskiego w Bratysławie, w Instytucie Teologicznym w Spiskiej Kapitule oraz na Uniwersytecie Katolickim w Rużomberku, na Wydziale Pedagogiki, gdzie w 2005 roku objął stanowisko kierownika tegoż instytutu. Od 2008 roku związany jest z Instytutem Muzykologii KUL, gdzie pracował na stanowisku adiunkta (od 1 marca 2009 roku był kierownikiem Katedry Monodii Liturgicznej.) Obecnie jest kierownikiem Katedry Polifonii Religijnej.
Już podczas studiów teologicznych prowadził przez cztery lata chór kleryków Schola Cantorum, z którym nagrał dwie kasety ze śpiewami gregoriańskimi oraz płytę kompaktową z utworami chóralnymi. Chór pod jego kierownictwem występował na licznych koncertach na Słowacji i za granicą. Od kilkunastu lat jest członkiem komisji liturgicznych: diecezjalnej oraz krajowej. Jest redaktorem naczelnym czasopisma dla muzyków kościelnych na Słowacji „Adoramus Te”. Współpracuje z twórcami nowego śpiewnika liturgicznego na Słowacji. Jest współautorem śpiewnika z nieszporami na cały rok kościelny oraz dwóch śpiewników dla psałterzystów i organistów ze śpiewami międzylekcyjnymi na okres adwentu, wielkiego postu oraz Wielkanocy. Jest prezydentem ruchu Pueri Cantores na Słowacji.
Bierze udział w konferencjach naukowych w kraju i za granicą, organizuje i prowadzi szkolenia dla organistów i kantorów.
Jest członkiem kilku gremiów naukowych: AISCGre (Associazione Internazionale Studi di Canto Gregoriano), IAH (Internationale Arbeitsgemeinschaft für Hymnologie e. V.) oraz International Musicological Society - Study Group „Cantus Planus”.


[za: www.kul.pl]


« powrót
Ilość