Księgarnia - Prawo i nauki społeczne
Szkolnictwo średnie ogólnokształcące Lublina w latach 1918-1939  Cena: 26.00 zł
Ks. Andrzej Woch

Przedmowa Ks. prof. dr hab. Edward Walewander

Seria: „Biblioteka Pedagogiczna”, tom XXV

Wydanie I
Lublin: Norbertinum, 2013
Objętość 197, [1] s. + 20 s. fot.
Format 147 x 208 mm
Oprawa miękka klejona
ISBN 978-83-7222-495-8

[ Rozprawa naukowa – Pedagogika, Historia szkolnictwa ]

O książce

Dysertacja jest próbą spojrzenia na szkolnictwo średnie ogólnokształcące Lublina, stolicy regionu, który w dwudziestoleciu międzywojennym był jednym z bardziej zapóźnionych w całym państwie. Autor wykorzystał źródła urzędowe i ówczesną prasę. Zgłębiając problemy, z jakimi borykała się ówczesna szkoła średnia, rozejrzał się szerzej w spuściźnie pisarskiej na jej temat. Przedstawiając tło i środowiska, w jakich funkcjonowała szkoła średnia ogólnokształcąca w Lublinie, sięgnął również do pamiętników i literatury pomocniczej. Trzeba dodać, że szkołę traktuje nie tylko jako miejsce nauczania, ale także jako narzędzie kształtowania człowieka. Nie stawia nauczyciela na pierwszym miejscu. Równolegle portretuje całe społeczeństwo, które angażowało się w proces wychowawczy. To ono dbało o zapełnienie ławek szkolnych, nie zawsze jednak mogło zaopatrzyć najbiedniejszych uczniów w niezbędne rzeczy do nauki i odpowiednią do pory roku odzież, zapewnić im podstawowe wyżywienie.
Taki sposób ukazywania historii szkolnictwa ma swoje zalety. Szkoła traktowana jest nie jako instytucja respektująca wymogi prawa i funkcjonująca jako jedna ze struktur nowoczesnego państwa (choć i ten aspekt pojawia się w pracy ks. Wocha), ale na pierwszy plan wysuwa się jej funkcja społeczna jako kuźni cywilizacyjnej, sięgającej swym wpływem daleko poza klasy szkolne: do rodzin, do mentalności wielu ludzi myślących wówczas kategoriami doraźnego zysku kosztem zaniedbań w umożliwieniu dziecku dobrego startu życiowego.
Ważnym walorem omawianego tu studium jest udokumentowanie postępującego w Polsce w latach 1918-1939 awansu cywilizacyjnego. Szkoła była wtedy ogromnie twórczym czynnikiem nie tylko w stosunku do dzieci i młodzieży, ale także do ich środowisk rodzinnych. Upowszechniała zrozumienie ogromnej roli oświaty w procesie przygotowania młodego pokolenia do dorosłego życia. Młodzież kształcono i wychowywano w duchu przywiązania do ojczyzny, w poczuciu obowiązku służby dla niej i obrony jej granic, jej niepodległości i suwerenności. Wolną Polskę ukazywano jako wielką wartość. Podkreślano, że należy ona do kultury zachodniej, co na Lubelszczyźnie, obejmującej teren dawnego zaboru rosyjskiego, było szczególnie ważne po długich latach intensywnej carskiej indoktrynacji młodzieży.


Ks. prof. dr hab. Edward Walewander, fragm. Przedmowy

O Autorze

Ks. kan. dr Andrzej Woch urodził się 31 marca 1965 r. w Tomaszowie Lubelskim. Szkołę podstawową ukończył w 1980 r. w Wożuczynie. Naukę kontynuował w Liceum Ogólnokształcącym im. Bartosza Głowackiego w Tomaszowie Lubelskim. Po egzaminie maturalnym w 1984 r. wstąpił do Wyższego Seminarium Duchownego w Lublinie i podjął studia teologiczne w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim.
W 1990 r. obronił pracę magisterską w Katedrze Egzegezy Nowego Testamentu na temat: Znaczenie tekstów starotestamentalnych w Liście św. Pawła do Galatów (pod kierunkiem o. prof. dra hab. Hugolina Langkamera), otrzymał święcenia kapłańskie z rąk Księdza Biskupa prof. dra hab. Bolesława Pylaka oraz rozpoczął pracę duszpasterską.
W 1993 r. decyzją Księdza Biskupa został skierowany na studia pedagogiczne, jednocześnie pracując w duszpasterstwie. Pełnił funkcje: Wizytatora Nauki Religii, Dekanalnego Duszpasterza Nauczycieli, Dekanalnego Duszpasterza Młodzieży.
Po ukończeniu studiów pedagogicznych podjął studia doktoranckie w Katedrze Pedagogiki Porównawczej Wydziału Nauk Społecznych Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II uwieńczone w 2012 r. napisaniem i obroną pracy doktorskiej Szkolnictwo średnie ogólnokształcące Lublina 1918-1939, pod kierunkiem ks. prof. dra hab. Edwarda Walewandra.
W 2006 r. rozpoczął pracę duszpasterską, jako proboszcz w parafii Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Księżomierzu. W 2010 r. został mianowany Kustoszem Sanktuarium Matki Bożej Księżomierskiej w Księżomierzu, Wizytatorem Archidiecezjalnym i Duszpasterzem Nauczycieli.
Rezultatem jego pracy naukowej jest kilkanaście artykułów z zakresu pedagogiki porównawczej.


Streszczenie

Praca stanowi próbę przedstawienia stanu i funkcjonowania szkolnictwa średniego ogólnokształcącego w Lublinie w latach 1918-1939. Rozprawa dotyczy szkół zarówno państwowych, jak i prywatnych, płatnych i nieodpłatnych, męskich, żeńskich i koedukacyjnych, kształcących katolików, młodzież wyznania mojżeszowego oraz pozostałych młodych ludzi bez względu na wyznawaną przez nich religię. Temat pracy został ujęty w sześciu rozdziałach i ma układ problemowo-chronologiczny. W poszczególnych rozdziałach omówiono: tradycje szkolnictwa średniego ogólnokształcącego na Lubelszczyźnie do czasu odzyskania niepodległości, zagadnienia związane z kształtowaniem się sieci szkolnictwa średniego w dwudziestoleciu międzywojennym, problemy organizacyjne szkolnictwa, jego kontekst administracyjny, społeczny, materialny. Wiele uwagi poświęcono uczniom, nauczycielom oraz losom niektórych absolwentów, jak również sylwetkom osób zasłużonych dla rozwoju szkolnictwa w tym mieście.

Summary

The present work attempts to present the state and the functioning of secondary education in Lublin in 1918-1939. The dissertation concerns both state and private educational institutions, fee-paying and state-funded, single- or mixed-sex, educating Roman Catholics, Jews and other young people regardless of their religion. The subject of the work had been discussed in six chapters in a problematic-chronological order. Particular chapters concern: the traditions of secondary education in Lublin region since regaining independence, the issues concerning the formation of the secondary education network during the interwar period, the organizational problems of the school system, its administrative, social and material context. The work dedicates a lot of attention to students, teachers, and the further history of some of the graduates, as well as the profiles of those dis-tinguished for the development of the educational system in Lublin.

Spis treści

Przedmowa (Ks. prof. dr hab. Edward Walewander)
Wstęp

Rozdział I: Szkolnictwo średnie na Lubelszczyźnie w przededniu odzyskania
niepodległości
1. Stan szkolnictwa
2. Podstawy prawne
3. Specyfika szkolnictwa średniego

Rozdział II: Sieć szkół
1. Szkoły państwowe
2. Szkoły prywatne

Rozdział III: Struktura i organizacja
1. Kontekst społeczny
2. Warunki materialne
3. Program dydaktyczno-wychowawczy
4. Znaczenie reformy jędrzejewiczowskiej

Rozdział IV: Uczniowie
1. Pochodzenie
2. Warunki materialne młodzieży
3. Organizacje i stowarzyszenia społeczne i religijne

Rozdział V: Nauczyciele
1. Pochodzenie i kwalifikacje
2. Aktywność społeczno-kulturalna

Rozdział VI: Wpływ lubelskiego szkolnictwa na życie intelektualne i kulturalne
miasta i regionu
1. Losy absolwentów
2. Grono pedagogiczne
3. Zasłużeni dla rozwoju szkolnictwa ogólnokształcącego w Lublinie

Zakończenie

Wykaz skrótów
Bibliografia
Streszczenie
Summary
Spis tabel


« powrót
Ilość