Skazani za lekturę Mickiewicza. Z archiwów Lwowa i Wilna
  • Wydanie: pierwsze
  • Miejsce i rok: Lublin, Norbertinum, 2001
  • Objętość: 309, [1] s.
  • Format: 147 x 205 mm
  • Oprawa: miękka klejona
  • ISBN: 83-7222-000-X

Projekt okładki: Zofia Kopel-Szulc

Przedmowa: Andrzej Paluchowski

 

W archiwach Lwowa, Wilna, Warszawy, Moskwy, Petersburga, Kijowa, Mińska, Tomska i innych miast zachowały się setki spraw polskich zesłańców, oskarżonych o lekturę pism zakazanych, szczególnie zaś utworów Mickiewicza i Słowackiego. W obszernych tekach zawarte są protokoły zeznań oskarżonych i świadków, wnioski śledczych oraz ich korespondencja z Dyrekcją Policji i Gubernatorstwem. [...] W tekach znajdują się również wyroki sądu. Najczęściej do akt są dołączone tzw. „konfiskaty” – nielegalne druki, rękopiśmienne zbiory poezji i publicystyki w formie grubych zeszytów lub kieszonkowych notatników, a nawet luźnych kartek. Z tych archiwaliów wyłaniają się sylwetki czytelników Mickiewicza – Polaków o heroicznych życiorysach. Podczas lektury akt zdumiewa miłość konspiratorów, powstańców do poezji Mickiewicza, ich wierność głoszonym przez niego wielkim ideałom. Często właśnie te znalezione podczas rewizji odpisy były dla władz zaborczych jedynym dowodem udziału aresztowanego młodzieńca w powstaniu listopadowym lub styczniowym, czy też przynależności do organizacji spiskowej.

 

Dora Kacnelson, fragm. Wstępu

 

Naukowe opracowanie dziejów prześladowań ludności polskiej przez zaborców za lekturę dzieł Adama Mickiewicza. Praca niezwykła, o wielkim znaczeniu, której doniosłości przydaje znakomita podstawa źródłowa. Autorka dotarła do bogatych archiwaliów wileńskich i lwowskich, do których pracownik naukowy z Polski dotychczas miał ograniczony dostęp. Dała świadectwo ogromnego wysiłku kwerendalnego, szukania, odpisywania fragmentów akt śledczych i „konfiskat”; przygotowywanie materiałów do niniejszej książki zajęło Autorce ponad pięćdziesiąt lat. Materia badawcza dotyczy kilkunastu sylwetek aresztowanych miłośników Wieszcza i odpisanych przez nich fragmentów Konrada Wallenroda, IV i III części Dziadów, Ksiąg narodu polskiego i pielgrzymstwa polskiego oraz Pana Tadeusza. Skupiona na analizie cennych źródeł, stworzyła dramatyczny obraz recepcji Mickiewicza na ziemiach pod zaborami.

 

Książka dofinansowana przez Komitet Badań Naukowych i Fundację im. Stefana Batorego.

 

Spis treści

 

Pani Dora (Andrzej Paluchowski)

Moje podziękowanie

 

Wstęp

 

Rozdział I

Lwowscy alumni aresztowani za przechowywanie i rozpowszechnianie IV i III części Dziadów

 

Rozdział II

Żebrak w wileńskim więzieniu oskarżony o kopiowanie Konrada Wallenroda

 

Rozdział III

Konspiratorzy o Panu Tadeuszu. Księgi narodu i pielgrzymstwa polskiego w kieszeni wiejskiego chłopca i w kuferku lokaja

 

Aneksy

Aneks I: Sprawa alumnów rzymskokatolickiego seminarium duchownego we Lwowie 1836-1838

Aneks II: Uczestnicy powstania listopadowego i partyzanci Józefa Zaliwskiego z 1833 roku na katordze nerczyńskiej

Aneks III: Wersja Dziadów drezdeńskich krążąca w odpisach alumnów rzymskokatolickiego seminarium duchownego we Lwowie, skonfiskowana w 1836 roku przez policję austriacką

Aneks IV: Adam Mickiewicz i Józef Oleszkiewicz

Aneks V: Wyrok z 1850 roku na Ksawerego Majewskiego i Wincentego Linkiewicza, rzemieślników wileńskich

Aneks VI: Sprawa karna Grzegorza Bobelskiego z 1835 roku

Aneks VII: Sprawa Franciszka Saławy z 1842 roku

Aneks VIII: Sprawa wicekaprala Wacława Marynowskiego z 1838 roku

Aneks IX: Sprawa Karola Szajnochy z 1835 roku

Aneks X: Pokłosie archiwalne procesu sądowego pracowników Ossolineum z lat 1834-1835

Aneks XI: Informacje o Polakach z Galicji, uczestnikach Wiosny Ludów

Aneks XII: Sprawa Ludwika Wilhelma z 1840 roku

Aneks XIII: Protokół rewizji dokonanej u Adalberta Hellera 6 października 1841 roku

 

Indeks osób

Spis fotografii

więcej o książce
zwiń
Polecane

Słownik biograficzny i opracowanie dziejów polskich kolejarzy zamordowanych w Katyniu i innych miejscach kaźni w ZSRS

Książka o dojrzewaniu do ojcostwa

Antologia tekstów literackich poświęconych zbrodni katyńskiej

Nagroda Główna w XXIV Konkursie Poetyckim im. Anny Kamieńskiej