„Ostatni Mohikanin drobnej szlachty” i „niezrównany monografista Żydów”. Żywot Klemensa Junoszy-Szaniawskiego
  • Wydanie: pierwsze
  • Miejsce i rok: Lublin, Norbertinum, 2008
  • Objętość: 238, [1] s. + 8 s. il. cz.b.
  • Format: 147 x 208 mm
  • Oprawa: miękka klejona
  • ISBN: 978-83-7222-330-2

Po 110 latach od śmierci Klemensa Junoszy-Szaniawskiego (1849-1898) w jego rodzinnym mieście - Lublinie - ukazuje się książka poświęcona temu ogromnie popularnemu w swojej epoce, dziś niemal doszczętnie zapomnianemu pisarzowi minorum gentium, który zajął własne odrębne miejsce w literaturze polskiej II połowy XIX wieku. Zasłynął on jako „ostatni Mohikanin drobnej szlachty”, portretujący ginący świat szlachty i ziemiaństwa z terenów Kongresówki, oraz „niezrównany monografista Żydów”. Był pierwszym polskim twórcą nobilitującym literaturę jidysz, etnografem amatorem próbującym poznać i utrwalić w setkach szkiców i obrazków nieznany świat za murami żydowskiego sztetł.

Książka jest źródłową, osadzoną w realiach Lubelszczyzny, Podlasia i Mazowsza biografią Klemensa Junoszy-Szaniawskiego, wzbogaconą o zarys chronologii jego wielorodzajowej i wielogatunkowej twórczości. Żywot Junoszy dzieli się na dwa okresy: lubelski (1849-1876) oraz warszawski (1877-1898), przedzielone cezurą kilkulecia (mieszczącego się w przedziale czasowym drugiej połowy lat 70. i pierwszej połowy lat 80.) – jednoczesnego „pomieszkiwania” młodego literata w Warszawie i zarządzania rodzinnym majątkiem w Woli Korytnickiej na Podlasiu. Odpowiadające tym trzem etapom w biografii pisarza-realisty rozdziały ukazują – na tle generacji pozytywistycznej i następnej, młodopolskiej – proces formowania życiowych ról Junoszy-Szaniawskiego, jego formacji światopoglądowej oraz zakresu doświadczeń: dworskich, wiejskich, małomiasteczkowych oraz wielkomiejskich (głównie warszawskich). Ukazują one ponadto te elementy świata przedstawionego wybranych utworów, które mają charakter autobiograficzny, a zarazem tworzą swoiste zwierciadło czasu, odbijające najważniejsze zagadnienia epoki.

 

Spis treści

 

Wstęp

 

Lubelski potomek drobnej szlachty podlaskiej na drodze awansu społecznego. Na Lubelszczyźnie

1. W Konwikcie Szaniawskich

2. Urzędnik w Lubelskiej Izbie Kontroli

3. Młodzieńcze juwenilia

4. Etnograf-amator. „Pisarz lubelski”

 

Na podlaskiej placówce w Woli Korytnickiej

1. Dwa debiuty – sceniczny i prozatorski

2. Przedstawiciel klas średnich o szlacheckich resentymentach

3. „Piewca prowincji”

 

„Obywatel Tamki” i „cichy pracownik pióra” malarzem Warszawy ubogiej – podlaskiej i żydowskiej

1. Z perspektywy Tamki

2. W dziennikarskim i literacko-artystycznym światku

3. Adaptator literatury żydowskiej (jidysz)

4. Na drodze do żydowskiego sztetł

5. Pisarz i dziennikarz-„wyrobnik” w redakcjach pism warszawskich

6. Epigon własnej twórczości. Ostatnie lata życia „hetmana słowa”

 

Zakończenie

więcej o książce
zwiń