Barbara Koterwas
Barbara Koterwas

Barbara Koterwas

(1912-1983)

 

Łączniczka Armii Krajowej, harcerka, znana lubelska społeczniczka, założycielka wielu teatrów amatorskich, m.in.: „Latarni”, „Małej Latarni”, „Podgrodzia”, „Semaforka” i innych.
Urodziła się 4 grudnia 1912 roku w Lublinie. Mając 8 lat zapadła na ciężką chorobę, która odebrała jej władzę w nogach i przykuła do łóżka. Dzięki staraniom matki, Stefanii Koterwas, opanowała program szkoły powszechnej i po 8 latach choroby ponownie postawiła pierwsze kroki. Jednak powrót do całkowitej sprawności nie był możliwy – Barbara Koterwas do końca życia zmagała się ze schorzeniami kręgosłupa. W latach wojny i okupacji była łączniczką Armii Krajowej, odbyła szkolenie sanitarne i praktykę w szpitalu Jana Bożego w Lublinie. Prowadziła również szkolenia dla sanitariuszek i oddziałów partyzanckich AK. Po wojnie stworzyła grupę harcerską działającą w latach 1945-1950, w której prowadziła szkolenia z zakresu ratownictwa i pierwszej pomocy, a z czasem utworzyła teatr harcerski „Jaskółki”, rozwiązany przez Komendę Chorągwi po pierwszym przedstawieniu. W maju 1946 roku rozpoczęła pracę w laboratorium farmaceutyczno-chemicznym firmy „J. Magierski i S-ka”, przekształconym w 1950 roku w spółdzielnię „Permedia”. Właściciel firmy, a później kierownik techniczny „Permedii”, Stanisław Magierski, zainicjował wśród pracowników spółdzielni powstanie teatru „Latarnia”, któremu artystycznie przewodziła Barbara Koterwas. Na początku lat 60. zwróciła się również ku dzieciom i młodzieży, powołując do istnienia grupę teatralną „Mała Latarnia”. Zarówno z „Latarnią”, jak i „Małą Latarnią” Barbara Koterwas organizowała wyprawy po Lubelszczyźnie, Roztoczu, dając bezpłatne przedstawienia w miejscowościach, do których docierali. Latem 1964 roku odbyła się nawet wyprawa rowerowa nad Bałtyk, w czasie której zespół wystąpił aż 35 razy. Kolejną grupą teatralną założoną przez Barbarę Koterwas był, składający się z uczniów technikum kolejowego w Lublinie zespół „Semaforek” – ten również docierał ze swoim repertuarem do mieszkańców wsi. W 1961 roku Barbara Koterwas założyła „Pierwszy Teatr Podgrodzie”, którego aktorami były dorosłe osoby o różnych zawodach. W latach 1964-1965 prowadziła teatr „Radar” skupiający tzw. „trudną młodzież”. W latach 60. z jej inicjatywy powstał również zespół teatralny przy Międzyspółdzielnianym Klubie „Hanka”. Również i ten teatr realizował przesłanie upowszechniania piękna słowa wśród mieszkańców wsi.

Barbara Koterwas uważała, że „nale­ży iść do ludzi z pięknym słowem; przez teatr wychowywać, uczyć” i ten cel kon­sekwentnie wprowadzała w życie. Potrafiła współpracować zarówno z dziećmi czy młodzieżą, jak i dorosłymi. U schyłku życia założyła grupę teatralną „Ziółko”, w skład której weszli ludzie starsi, skupieni przy Klubie Seniora na ul. Świętoduskiej. W każdym człowieku, bez względu na wiek czy wrażliwość artystyczną, potrafiła dostrzec niezrealizowany talent aktorski i wydobyć go. „To był mały-wielki człowiek, to była kruszynka, którą warunki – ktoś mógłby powiedzieć – w ogóle nie predestynowały do liderstwa. Cały cud, cała niezwykłość polegała na tym, że była jednak liderem, była jednak animatorem, trzeba więc raczej mówić o jej wielkim duchu, sile charakteru, o niezwykłej umiejętności pozyskiwania sobie uczuć ludzkich [...]” (Włodzimierz Staniewski).

Zmarła 20 grudnia 1983 roku.

Na kilka lat przed śmiercią, zachęcona przez przyjaciół, zaczęła spisywać wspomnienia, korzystając przy tym z gromadzonej przez lata dokumentacji pracy zespołów (programy, scenariusze, recenzje). Powstałe wówczas teksty złożyły się na tom wspomnień Barbary Koterwas pt. „Latarnia” (Lublin: Ośrodek Brama Grodzka – Teatr NN, Norbertinum, 2000).

 

[biogram na podst.: http://teatrnn.pl/leksykon/artykuly/barbara-koterwas-1912-1983, oprac. Aneta Nadolna]

 

Fot. Barbary Koterwas: Jan Magierski

Książki autora:

Wspomnienia animatorki teatrów amatorskich w Lublinie