Jerzy R. Krzyżanowski
Jerzy R. Krzyżanowski

prof. dr Jerzy R. Krzyżanowski

(1922-2017)

 

Emerytowany profesor literatury na Ohio State University w Columbus (Ohio). Urodził się 10 grudnia 1922 roku w Lublinie jako syn Juliana i Emilii z Sobieszczańskich. Uczęszczał do miejscowego Gimnazjum i Liceum im. Stefana Batorego, gdzie w 1938 roku otrzymał małą maturę. Przed II wojną światową związany z ZHP. Jako harcerz brał czynny udział w obronie Lublina w 1939 roku, następnie zaś, w okresie okupacji, był żołnierzem Armii Krajowej, najpierw w konspiracyjnych „Szarych Szeregach”, a potem w oddziałach partyzanckich Okręgu Lublin AK, ukończył kursy młodszych dowódców w stopniu plutonowego podchorążego. Wstąpiwszy do formującej się w Lublinie II Armii Wojska Polskiego, otrzymał stopień podporucznika, wkrótce jednak został aresztowany przez Informację Wojskową i osadzony w Obozie Internowanych Oficerów AK w Skrobowie koło Lubartowa, a następnie deportowany do Rosji, gdzie spędził dwa i pół roku (1944-1947) w sowieckich obozach internowanych dla żołnierzy AK. W latach 1947-1959 pracował w instytucjach wydawniczych, m.in. w Państwowym Wydawnictwie Naukowym, gdzie był jednym z pierwszych pracowników Redakcji Encyklopedii PWN. W 1959 roku ukończył Wydział Filologii Polskiej Uniwersytetu Warszawskiego i wyjechał do Stanów Zjednoczonych. Sześć lat później, w 1965 roku, uzyskał tytuł doktora filozofii w dziedzinie literatury porównawczej na University of Michigan na podstawie rozprawy o Williamie Deanie Howellsie. Studia doktorskie ukończył z najwyższym ogólnoamerykańskim wyróżnieniem stowarzyszenia honorowego Phi Beta Kappa Wykładał literaturę polską na University of California (Berkeley), University of Michigan, University of Colorado, University of Kanas i Ohio State University. Otrzymał wiele wyróżnień, m.in. członkostwo honorowe stowarzyszenia Phi Beta Kappa, członkostwo honorowe Towarzystwa Literackiego im. Adama Mickiewicza, dwukrotnie Nagrodę Honorową im. Bolesława Prusa, nagrodę Związku Pisarzy Polskich na Obczyźnie. Jest członkiem polskich i amerykańskich towarzystw naukowych, m.in. The Polish Institute of Arts and Sciences in America. Odznaczony m.in. Krzyżem Walecznych, Srebrnym Krzyżem Zasługi z Mieczami, Krzyżem oficerskim i Komandorskim Orderu Zasługi RP.
Opublikował liczne prace na temat literatury polskiej, współpracując z periodykami naukowymi w Polsce, Stanach Zjednoczonych, Anglii, We Francji, w Kanadzie, Austrii i w Niemczech, oraz dwie monografie (Ernest Hemingway, Warszawa 1963; Władysław Stanisław Reymont, New York 1971), zbiór esejów krytycznych (Legenda Samosierry i inne prace krytyczne, Warszawa 1987), tom opowiadań (Dekady. Opowiadania lubelskie, Lublin 2006), osiem powieści (Generał. Opowieść o Leopoldzie Okulickim, Londyn 1980; Diana, New York 1986; Banff, Paryż 1988; U „Szarugi”. Partyzancka opowieść, Lublin 1995, wyd. 2, Lublin 2004; Ariadne, Lublin 1998; Afrodyte, Lublin 1999; Myślę, że wrócę kiedyś..., Londyn 2001; Gdybym cię opuścił..., Lublin 2007), antologię Katyń w literaturze (Lublin 1995; wyd. 2, Lublin 2003, wyd. 3, Lublin 2010), Widziane z Ameryki. Szkice literackie i historyczne (Lublin 2009), oraz wybór swoich prac krytyczno- i historycznoliterackich, a także wspomnień – Iść za marzeniem... (Lublin 2014).

Zmarł 7 października 2017 roku, nad ranem, w Columbus.